חז״ל
חז״ל לערנען אַז דער דגש איז אויף אמונה אין איין בורא: ה׳ איז דער איינציקער אלוקות און עס איז נישטאָ קיין עבודה זרה. זיי דערקלערן אַז דערמאָנען יציאת מצרים קומט אונדז צו דערמאָנען אַז אפילו ווען מיר זענען געווען עבדים – ה׳ האָט אונדז אַרויסגעפֿירט, און דערפֿאַר זענען מיר מחויב צו הערן זײַן קול און אים שטענדיק דאנקען. דער מדרש באַצאָנט אַז דער פסוק לערנט אַז עס איז נישט גענוג צו זאָגן „איך בין ה׳ דײַן גאָט“, נאָר מען דאַרף וויסן וואָס איך האָב געטאָן פֿאַר דיר – דער חסד פֿון דער ישועה פֿון מצרים האָט געגעבן דעם זכות צו מקיים זיין מצוות.

רש״י
רש״י דערקלערט דעם פסוק אַזוי: „אָנֹכִי ה׳ אֱלֹהֶיךָ“ – נישט נאָר דײַן גאָט, נאָר איך בין דער איינציקער אמתער גאָט, דו ביסט מחויב מיך צו דערקענען. „אֲשֶׁר הוֹצֵאתִיךָ מֵאֶרֶץ מִצְרַיִם“ – יציאת מצרים איז אַ עדות אויף די מעשים פֿון ה׳ און אַ סיבה צו מקבל זיין די תורה און היטן זײַנע מצוות. רש״י דערקלערט אַז די ווערטער „מֵאֶרֶץ מִצְרַיִם מִבֵּית עֲבָדִים“ קומען צו דערמאָנען דעם מצב פֿון עבדים, און אַזוי ווערט שמירת המצוות אַ אויסדרוק פֿון הכרת הטוב.

דער רבי מליובאוויטש
דער רבי באַצאָנט אַז דער ערשטער פסוק איז נישט נאָר אַ הכרזה וועגן גאָט, נאָר אויך אַ פּערזענלעכע און קאָללעקטיווע זכּרון: „איך בין דײַן גאָט“ – דער גאָט פֿון ישראל וואָס האָט זיי אויסגעלייזט פֿון עבדיםשאַפֿט. יציאת מצרים דערמאָנט אַז יעדער מצווה איז אַ רעאַקציע אויף דער אלוקישער השפעה אין לעבן. אַן אַנדער אינערלעכער טײַטש איז אַז רוחניותדיקע חירות הייבט זיך אָן נאָר ווען דער מענטש פֿאַרשטייט אַז ער האָט באַקומען ביידע – גשמיותדיקע און רוחניותדיקע חירות – דורך ה׳. דאָס וואָרט „אלוהיך“ אונטערשטרייכט אַ פּערזענלעכע שייכות צווישן דעם מענטש און מקור הבריאה, וואָס ברענגט אויך אַ מוסרישע און מעשיתדיקע אחריות.

סיכום עיקרי הפירושים
חז״ל לערנען אַז ה׳ איז איינער, יציאת מצרים איז אַ הוכחה אויף זײַן חסד, און שמירת המצוות באַזירט זיך אויף דער הכרה אין דעם חסד.
רש״י לייגט צו אַז „איך בין ה׳ דײַן גאָט“ הייסט דערקענען דעם איינציקן אמתן גאָט, און יציאת מצרים איז אַ געלעגנהייט צו דערקענען זײַנע מעשים און היטן מצוות.
דער רבי באַצאָנט אַ פּערזענלעכע און רוחניותדיקע שייכות, אַז רוחניותדיקע חירות איז פֿאַרבונדן מיט זכּרון פֿון דער גאולה, און יעדער מצווה איז אַן אויסדרוק פֿון הכרת הטוב.

חז״ל
חז״ל דערקלערן אַז די פסוקים קלערן אויס דעם יסוד פֿון דעם ריכטיקן יחס צום אייבערשטן: מען דאַרף דערקענען דעם איינציקייט פֿון ה׳ און נישט דינען קיין אלילים. די ווערטער „לֹא תַעֲשֶׂה לְךָ פֶסֶל“ לערנען אַז אויך די חיצוניותדיקע פאָרעם פֿון עבודה זרה איז אסור, ווייל דער אָפּהייליקן פֿון אַ חיצוניותדיקער צורה פֿירט אַ מענטש אַוועק פֿון דער אינערלעכער עבודה צו דעם איינציקן ה׳.
חז״ל דערקלערן אַז דער חטא פֿון עבודה זרה איז נישט נאָר אַ פגיעה אין אמונה, נאָר אויך אין דער מוסרדיקייט פֿון דעם מענטש און דער געזעלשאַפֿט. דער פסוק „כִּי אָנֹכִי ה׳ אֱלֹהֶיךָ אֵל קַנָּא…“ אונטערשטרייכט אַז דער עונש פֿאַר די חטאים פֿון די עלטערן קען אָנקומען צו דורות, אָבער Zugleich איז דאָ אַ הבטחה פֿון חסד און שכר פֿאַר די וואָס היטן די מצוות פֿון ה׳ און ליבן אים.

רש״י
רש״י דערקלערט „לֹא יִהְיֶה לְךָ אֱלֹהִים אֲחֵרִים“ – דו זאָלסט נישט דערקענען קיין אַנדער כּוח אָדער ישות ווי אַ גאָט, ווײַל ה׳ איז דער איינציקער בורא.
„לֹא תַעֲשֶׂה לְךָ פֶסֶל וְכָל תְּמוּנָה“ – רש״י באַמערקט אַז דער איסור גייט אויף יעדע פאָרשטעלונג פֿון גאָט, צי אין הימל, אויף דער ערד אָדער אין וואַסער. אַ מענטש טאָר נישט טראַכטן אַז אַ בילד אָדער אַ צורה קען רעפּרעזענטירן דעם אייבערשטן.
„לֹא תִשְׁתַּחֲוֶה לָהֶם וְלֹא תָעָבְדֵם“ – אפילו אויב אַ מענטש ווערט צוגעצויגן צו אַזאַ אָביעקט, טאָר מען עס נישט כּבֿד זיין אָדער דינען, ווײַל די עבודה דאַרף קומען פֿון ליבשאַפֿט צו ה׳ און דערקענונג פֿון זײַנע מעשים.
רש״י פֿאַרטײַטשט אויך „אֵל קַנָּא פֹּקֵד עֲו‍ֹן אָבֹת“ – ה׳ איז קנאי אויף דעם יחס צווישן מענטש און אים, און די חטאים פֿון פֿריִערדיקע דורות קענען האָבן אַ השפּעה אויף שפּעטערדיקע, אָבער „וְעֹשֶׂה חֶסֶד לַאֲלָפִים“ הבטחת אַ גרויסן שכר פֿאַר די וואָס ליבן און היטן די מצוות.

דער רבי מליובאוויטש
דער רבי דערקלערט אַז די פסוקים רעדן וועגן אַן אינערלעכן און רוחניותדיקן קשר מיט ה׳. דער פאַקט אַז מען טאָר נישט מאַכן פסלים אָדער דינען עבודה זרה קומט צו אונטערשטרייכן אַז אמתדיקע דת איז נישט קיין חיצוניותדיקער מיטל, נאָר אַן אינערלעכער קשר פֿון ליבשאַפֿט און אמונה.
דער רבי באַצאָנט דעם באַגריף „אֵל קַנָּא“ – די קנאה פֿון ה׳ איז נישט נאָר אַ עונש, נאָר אַ פֿאָדערונג אויף אַן אמתדיקן קשר פֿון מסירות צום בורא. דער עונש אויף די חטאים פֿון די עלטערן איז אַ מוסרדיקע און רוחניותדיקע וואָרענונג, אָבער דאָס אַלעס גייט צוזאַמען מיט דער הבטחה: „וְעֹשֶׂה חֶסֶד לַאֲלָפִים“ – זײַן חסד איז ברייט און דערגרייכט די וואָס היטן אַ קשר דורך זײַנע מצוות.
דער רבי באַמערקט אויך אַז עס גייט וועגן אַ פּערזענלעכן און קאָללעקטיוון יחס – יעדער מענטש דאַרף דערקענען זײַן פּערזענלעכן קשר מיט ה׳, און Zugleich איז ער טייל פֿון כלל ישראל, און דער חסד גייט ווייטער איבער דורות.

סיכום עיקרי הפירושים
חז״ל: מען דאַרף דינען נאָר ה׳, אָן קיין ייצוגים; עבודה זרה שעדיקט אמונה און געזעלשאַפֿט, און שכר וחסד זײַנען תלוי אין שמירת המצוות.
רש״י: דער איסור אויף אלילים נעמט אַרײַן יעדע פאָרשטעלונג; דער עונש פֿאַר די חטאים פֿון די עלטערן איז מדורג, אָבער עס איז דאָ אַ הבטחה פֿון חסד פֿאַר די וואָס היטן מצוות.
דער רבי: די עבודה דאַרף זײַן אינערלעך און רוחניותדיק; די קנאה פֿון ה׳ פֿאָדערט אמתדיקע מסירות; דער חסד גייט איבער דורות און שאַפֿט אַ פּערזענלעכן און קאָללעקטיוון קשר מיט יעדער איד.

חז״ל
חז״ל דערקלערן אַז דער פסוק רעדט וועגן דעם איסור צו ניצן דעם נאָמען פֿון ה׳ לשווא, דאָס הייסט צו רעדן וועגן ה׳ אויף אַן אומפּאַסיקער אופֿן, מיט לײַכטער קאָפּיקייט, אָדער צו נוצן זײַן נאָמען פֿאַר פּערזענלעכע נוץ. אַזאַ שימוש אין דעם נאָמען פֿון ה׳ ווערט געהאַלטן אַ חילול השם און איז זייער חמור. חז״ל לייגן צו אַז דער איסור נעמט אויך אַרײַן שקרדיקע שבועות, נדרים וואָס מען האָט נישט בדעה מקיים צו זײַן, אָדער נוצן דעם נאָמען פֿון ה׳ פֿאַר רמייה אָדער התרברבות. דער פסוק וואָרנט אַז ה׳ וועט נישט רייניקן דעם וואָס מחלל זײַן נאָמען – דאָס הייסט, עס איז דאָ אַן עונש אויף חילול השם.

רש״י
רש״י דערקלערט „לֹא תִשָּׂא אֶת שֵׁם ה׳ אֱלֹהֶיךָ לַשָּׁוְא“ – דו זאָלסט נישט נוצן דעם נאָמען פֿון ה׳ פֿאַר שקר אָדער אומזיסטע ווערטער. רש״י לייגט צו אַז דער פסוק נעמט אויך אַרײַן שבועות לשווא און נדרים וואָס מען האָט נישט קיין כוונה צו מקיים זײַן.
דער צווייטער טייל, „כִּי לֹא יְנַקֶּה ה׳ אֵת אֲשֶׁר יִשָּׂא אֶת שְׁמוֹ לַשָּׁוְא“ – רש״י באַמערקט אַז דער טײַטש איז אַז ה׳ לאָזט נישט דעם מענטש זיך פאַרלאָזן אויף זײַן חסד אָדער רחמים ווען ער מחלל זײַן נאָמען; דאָס איז אַ שטרענגער וואָרענונג אַז דער וואָס ניצט דעם נאָמען לשווא איז נישט פּטור פֿון עונש.

דער רבי מליובאוויטש
דער רבי דערקלערט אַז דער פסוק אונטערשטרייכט דעם מוסרדיקן און רוחניותדיקן קשר צום ניצן דעם נאָמען פֿון ה׳. דער נאָמען פֿון ה׳ איז נישט נאָר אַ וואָרט, נאָר אַ אויסדרוק פֿון כּוח, אמת און קדושה. ניצן דעם נאָמען לשווא רײַסט אים אָפּ פֿון אמונה און מוסר, און דערפֿאַר שעדיקט עס דעם קשר צווישן מענטש און בורא.
דער רבי לייגט צו אַז דער פסוק אונטערשטרייכט פּערזענלעכע אחריות: דער מענטש איז פאַראַנטוואָרטלעך פֿאַר יעדעס וואָרט אָדער שבועה אין וועלכן ער דערמאָנט דעם נאָמען, און די הבטחה אַז ה׳ „וועט נישט רייניקן“ איז אַ דערמאָנען אַז חילול השם שעדיקט אויך אונדזער פּערזענלעכן קשר מיטן בורא.

סיכום עיקרי הפירושים
חז״ל: דער איסור צו רעדן בשם ה׳ לשווא נעמט אַרײַן שקרדיקע שבועות, נדרים וואָס ווערן נישט מקוים אָדער אומפּאַסיקן שימוש; עס איז דאָ אַן עונש אויף חילול השם.
רש״י: דער פסוק נעמט אַרײַן שקרדיקן אָדער אומזיסטן שימוש; ה׳ רייניקט נישט דעם וואָס טוט אַזאַ חילול.
דער רבי: דער נאָמען פֿון ה׳ שטעלט פאָר אמת און קדושה; נוצן אים לשווא שעדיקט דעם רוחניותדיקן קשר מיטן בורא, און די אחריות איז פּערזענלעך.

חז״ל
חז״ל דערקלערן אַז דער פסוק אונטערשטרייכט די חוב צו היטן שבת און זיך אָפּצורוען פֿון יעדער מלאכה. שבת איז אַ זכּרון צו בריאת העולם – דער מענטש אַרבעט זעקס טעג, און דער זיבעטער טאָג איז געווידמעט צו ה׳, כּדי צו דערקענען די מעשים פֿון דעם בורא.
חז״ל לייגן צו אַז די שמירה איז נישט נאָר אויף דעם מענטש אַליין, נאָר אויך אויף דער משפּחה, די דינען און די בהמות – וואָס ווײַזט אויף דער געזעלשאַפֿטלעכער און מוסרדיקער וויכטיקייט פֿון מנוחה. דער זכּרון פֿון בריאה („כי ששת ימים עשה ה׳…“) פֿאַרבינדט דעם מענטש מיטן יסוד פֿון דער בריאה און גיט אַ רוחניותדיקן טײַטש צו דער מנוחה.

רש״י
רש״י דערקלערט „זָכוֹר אֶת יוֹם הַשַּׁבָּת“ – געדענק שבת יעדע וואָך, מתוך הכרה בחסדי ה׳.
„לְקַדְּשׁוֹ“ – די קדושה קומט דורך מנוחה פֿון דער אַרבעט און תפילה; די קדושה איז נישט נאָר אַן אויסערלעכע צערעמאָניע, נאָר אַן אַקטיווע שמירת המצוות.
רש״י דערקלערט אַז די ווערטער „שֵׁשֶׁת יָמִים תַּעֲבֹד וְעָשִׂיתָ כָּל מְלַאכְתֶּךָ“ מחייבן דעם מענטש צו אַרבעטן אין זײַנע טעגלעכע ענינים, אָבער די מנוחה אינעם זיבעטן טאָג איז אַ מצווה: מען טאָר נישט טאָן קיין מלאכה – נישט נאָר דער מענטש, נאָר אויך זײַן הויזגעזינד און דינען.
אין דעם סוף „כי ששת ימים עשה ה׳… וַיְקַדְּשֵׁהוּ“ – רש״י באַמערקט אַז ה׳, דורך זײַן ברכה און קדושה, גיט דעם טאָג אַן רוחניותדיקן טײַטש: שבת איז אַ הייליקער און באַזונדערער טאָג, אַרויס פֿון דער רוטינע פֿון טעגלעכער אַרבעט.

דער רבי מליובאוויטש
דער רבי דערקלערט אַז שבת איז אַ באַזונדערער זמן פֿון רוחניותדיקן קשר מיטן בורא, מער ווי נאָר פיזישע מנוחה. „זָכוֹר אֶת יוֹם הַשַּׁבָּת“ – דער זכּרון איז נישט נאָר אַן אידעע, נאָר אַן איבערלעבונג, ווען דער מענטש דריקט אויס זײַן קשר מיט ה׳ דורך מנוחה, תפילה און לימוד תורה.
דער רבי אונטערשטרייכט אַז שבת פֿאַרבינדט די פיזישע בריאה מיט דער רוחניותדיקער – ווי ה׳ האָט גערועט נאָך זעקס טעג פֿון בריאה, אַזוי באַקומען מענטשן אַ געלעגנהייט זיך אָפּצושטעלן, זיך צו קאָנצענטרירן אויף קדושה און אָנפֿילן זיך מיט רוחניותדיקער ענערגיע.
דער פסוק ווײַזט אויך אויף מוסרישע און געזעלשאַפֿטלעכע אחריות: שבת נעמט אַרײַן אַלע אַרום דיר – משפּחה, דינען און בהמות – און אונטערשטרייכט חסד און דאגה פֿאַר אַ מוסרדיקן לעבן.

סיכום עיקרי הפירושים
חז״ל: שמירת שבת פֿאָדערט מנוחה פֿון אַלע מלאכות, איז אַ זכּרון צו בריאה, און די קדושה גייט אויף דער גאַנצער משפּחה און אפילו בהמות.
רש״י: זכירה און קידוש פֿאָדערן אַ מעשיתדיקע פעולה – מנוחה פֿון אַרבעט – און ה׳ גיט דורך זײַן ברכה אַ רוחניותדיקן טײַטש צו שבת.
דער רבי: שבת איז אַן רוחניותדיקע איבערלעבונג פֿון קשר מיטן בורא, מנוחה פיזיש און רוחניותדיק, און אַ מוסרישע אחריות צו אַלע וואָס זײַנען אַרום דיר.

חז״ל
חז״ל לערנען אַז כּיבוד הורים איז איינער פֿון די וויכטיקסטע יסודות פֿאַר שמירת התורה און דער געזעלשאַפֿט. דער כּיבוד איז נישט נאָר ווערטער – נאָר התנהגות, ציות און הכרת הטוב צו די עלטערן, אפילו ווען עס איז שווער.
חז״ל לייגן צו אַז די הבטחה פֿון אריכות ימים איז אַ מוסרדיקע תוצאה – ווער עס כּיבּד זײַנע עלטערן, זוכה צו אַ לאַנג און רויִק לעבן אין לאַנד. די אריכות ימים איז נישט נאָר פיזיש, נאָר נעמט אויך אַרײַן שלום און ביטחון אין משפּחה און געזעלשאַפֿט.

רש״י
רש״י דערקלערט „כַּבֵּד אֶת אָבִיךָ וְאֶת אִמֶּךָ“ – דער כּיבוד נעמט אַרײַן צוהערן, העלפֿן און היטן זייער כּבוד. רש״י אונטערשטרייכט אַז דער פסוק זאָגט נישט „ליב האָבן“, נאָר „כּיבּד“, דאָס הייסט דערקענען זייער וויכטיקייט און סטאַטוס.
„לְמַעַן יַאֲרִכוּן יָמֶיךָ“ – רש״י באַמערקט אַז די הבטחה איז אַ דירעקטע שייכות צווישן מוסרדיקער התנהגות און דעם שכר פֿון לאַנג לעבן אין ארץ ישראל. דאָס ווײַזט אַז צדק מוסרי איז פֿאַרבונדן מיט גשמיותדיקן און רוחניותדיקן שכר.

דער רבי מליובאוויטש
דער רבי דערקלערט אַז כּיבוד הורים איז אַ יסוד פֿאַר אַ רוחניותדיקן קשר מיטן בורא – דער מענטש וואָס כּיבּד די מקור פֿון זײַן לעבן, עפנט אויך זײַן האַרץ צו באַקומען ברכות און הדרכה פֿון הימל.
דער פסוק פֿאַרבינדט פּערזענלעכע, געזעלשאַפֿטלעכע און רוחניותדיקע ווערטן: כּיבוד הורים ברענגט ביטחון, שלום און אינערלעכע שטאַרקייט, און שאַפֿט אויך אַ מוסרדיקע סיסטעם וואָס שטיצט די גאַנצע געזעלשאַפֿט. די הבטחה פֿון אריכות ימים איז נישט נאָר פיזיש, נאָר נעמט אויך אַרײַן הצלחה, יציבות און אַ לעבן מיט טײַטש אין לאַנד וואָס ה׳ גיט.

סיכום עיקרי הפירושים
חז״ל: כּיבוד הורים איז אַ יסודדיקער מוסרישער פּרינציפּ; די הבטחה פֿון אריכות ימים נעמט אַרײַן שלום און ביטחון.
רש״י: דער כּיבוד נעמט אַרײַן צוהערן און דערקענען דעם סטאַטוס פֿון עלטערן; עס איז אַ דירעקטע שייכות צווישן מוסרדיקער התנהגות און לאַנג לעבן.
דער רבי: כּיבוד הורים שטאַרקט דעם קשר מיטן בורא, גיט אינערלעכע שטאַרקייט און אַ לעבן מיט טײַטש, און שטאַרקט די געזעלשאַפֿט.

עסן פֿון געוויקסן איז אַ דרך ארץ און מוסר
פֿאַר אַלע דתות, פֿאַר אַלע פעלקער, פֿאַר אַלע ראַסעס, פֿאַר אַלע קאָלירן, פֿאַר זכר און נקבה גלײַך, אין אַלע ערטער פֿון דער וועלט
מיט דער ברכה פֿון גאָט

חז״ל
חז״ל דערקלערן אַז דער איסור נעמט אַרײַן אַלע מינים רציחה – נישט נאָר פיזישע הריגה, נאָר אויך שאָדן צו לעבן דורך שנאה, שטנה אָדער גרימת סבל. זיי אונטערשטרייכן אַז רציחה איז אַ זייער חמור חטא, און דער עונש דערפֿאַר איז שווער.
חז״ל לייגן צו אַז דער פסוק לערנט אויך אַ פּאָזיטיוון מוסרדיקן ציווי – דער מענטש דאַרף היטן שלום מיט אַנדערע און כּבֿד האָבן דאָס לעבן פֿון מענטשן. רציחה איז אַ דירעקטע פגיעה אין דער געזעלשאַפֿטלעכער און רוחניותדיקער סטרוקטור פֿון דער קהילה.

רש״י
רש״י דערקלערט „לֹא תִרְצָח“ – דער איסור נעמט אַרײַן בכוונהדיקע רציחה, און עס גייט נישט אויף זעלבסט־פֿאַרטיידיקונג אָדער אומכוונהדיקע שאָדן. רש״י אונטערשטרייכט אַז דער פסוק באַצאָנט די קדושת החיים – יעדער מענטש איז באַשאַפֿן אין צלם אלוקים, און שאָדן צו אים איז אַ פגיעה אין כּבֿוד פֿון דעם בורא.

דער רבי מליובאוויטש
דער רבי דערקלערט אַז דער פסוק רעדט נישט נאָר וועגן פיזישער רציחה, נאָר אויך וועגן דעם יחס צום אַנדערן: שנאה, קריג און מחלוקת קענען פֿירן צו חרובֿדיקע מעשים, און דערפֿאַר איז דער ציווי „לֹא תִרְצָח“ אַ יסוד מוסרי און רוחני.
דער רבי אונטערשטרייכט אַז דער איסור שטאַרקט דעם ווערט פֿון לעבן ווי אַ מתנה פֿון גאָט, און מחייב דעם מענטש צו פירן זיך מיט כּבֿוד, מוסר און ליבשאַפֿט צו אַנדערע. ער זעט דאָס ווי אַ טייל פֿון דעם קשר צווישן מענטש און ה׳, וווּ שמירה אויף לעבן איז אַן אויסדרוק פֿון אמונה און מסירות.

סיכום עיקרי הפירושים
חז״ל: דער איסור פֿון רציחה נעמט אויך אַרײַן שאָדן צו לעבן דורך שנאה אָדער סבל; היטן שלום מיט אַנדערע איז אַ חובה.
רש״י: דער איסור איז אויף בכוונהדיקע רציחה; יעדער מענטש איז באַשאַפֿן אין צלם אלוקים און זײַן לעבן איז הייליק.
דער רבי: דער פסוק נעמט אויך אַרײַן אַ רוחניותדיקן און מוסרדיקן צד; שמירה אויף לעבן איז אַן אויסדרוק פֿון אמונה און כּבֿוד צו אַנדערע און צום בורא.

חז״ל
חז״ל דערקלערן אַז דער איסור נעמט אַרײַן יעדער מין ניאוף – אַלע אסורע יחסי אישות אַרויס פֿון דער מסגרת פֿון נישואין. זיי אונטערשטרייכן אַז דער איסור היט די קדושה פֿון דער משפּחה, דעם מוסר פֿון דער געזעלשאַפֿט, און דעם כּבֿוד פֿון דעם מענטש און זײַן הויז.

רש״י
רש״י דערקלערט אַז דער פסוק פאַרבעט אַלע מינים פֿון אסורע באַציונגען אַרויס פֿון נישואין, און עס נעמט אויך אַרײַן אומפּאַסיקע התנהגות אין שטוב. די קדושה פֿון נישואין און די חוב צו היטן קעגנצייַטיקן כּבֿוד זײַנען דער יסוד פֿון דער מצווה.

דער רבי מליובאוויטש
דער רבי דערקלערט אַז דער פסוק אונטערשטרייכט דעם רוחניותדיקן און מוסרדיקן קשר פֿון דעם מענטש – צו היטן ריכטיקע גרענעצן אין באַציונגען צווישן מאַן און ווייב איז אַן אויסדרוק פֿון קדושת החיים און אַ קשר מיטן בורא. ניאוף שעדיקט נישט נאָר די משפּחה, נאָר אויך דעם קשר מיט דער אלוקות.

סיכום עיקרי הפירושים
חז״ל: דער איסור פֿון ניאוף היט די קדושה פֿון משפּחה און געזעלשאַפֿט.
רש״י: עס נעמט אַרײַן אַלע אסורע יחסי אישות אַרויס פֿון נישואין; שמירה אויף קעגנצייַטיקן כּבֿוד.
דער רבי: שמירה אויף מוסרדיקע גרענעצן אין באַציונגען איז אַן אויסדרוק פֿון קדושה און אַ קשר מיטן בורא.

חז״ל
חז״ל דערקלערן אַז דער פסוק פאַרבעט אַלע מינים פֿון גניבה – נישט נאָר חפצים, נאָר אויך רעכט, געלט, אָדער אפילו די געדאנקען פֿון אַנדערע. זיי אונטערשטרייכן אַז דער איסור איז באַזירט אויף שמירה פֿון געזעלשאַפֿטלעכן און מוסרדיקן צדק, און אויף בויען אַ אמון צווישן מענטשן.

רש״י
רש״י דערקלערט אַז דער פסוק נעמט אַרײַן גניבה בכוונה אָדער אויך בעקיפין, אפילו ווען דער בעל־החפץ ווייסט נישט דערפֿון. שמירה אויף דעם רכוש פֿון אַנדערע איז אַ מוסרדיקע חובה, ווײַל יעדער מענטש האָט דאָס רעכט אויף זיכערקייט און אַ הוגנתע עקאָנאָמיע.

דער רבי מליובאוויטש
דער רבי דערקלערט אַז דער פסוק שטאַרקט דעם רוחניותדיקן קשר צווישן דעם מענטש און דעם בורא – גניבה שעדיקט דעם קשר, ווײַל זי איז אַן אויסדרוק פֿון חוסר־יושר און אַ מוסרדיקער חטא. שמירה אויף כּבֿוד פֿון אַנדערעס רכוש איז אַ טייל פֿון דער רוחניותדיקער און מוסרדיקער אַנטוויקלונג פֿון דעם מענטש.

סיכום עיקרי הפירושים
חז״ל: דער איסור פֿון גניבה נעמט אַרײַן אַלע מינים רכוש אָדער רעכט; שמירה אויף צדק און אמון צווישן מענטשן.
רש״י: נעמט אַרײַן גניבה בכוונה אָדער בעקיפין; עס איז אַ מוסרדיקע חובה צו היטן אַנדערעס רכוש.
דער רבי: שמירה אויף אַנדערעס רכוש שטאַרקט אַ רוחניותדיקן און מוסרדיקן קשר מיטן בורא.

פסוק:
„לֹא תַעֲנֶה בְרֵעֲךָ עֵד שָׁקֶר“ – שמות כ:י״ט

חז״ל
חז״ל דערקלערן אַז דער פסוק פאַרבעט שקר אין עדות און אין רעדן, במיוחד ווען עס גייט וועגן השמצה אָדער פגיעה אין דעם גוטן נאָמען פֿון אַנדערע. דער איסור זorgt פֿאַר געזעלשאַפֿטלעכן צדק און שמירה אויף כּבֿוד פֿון דעם מענטש.

רש״י
רש״י דערקלערט אַז דער פסוק נעמט אַרײַן אויך שקרדיקע עדות אין בית־משפט און רכילות. דער דגש איז אויף יושר, אמת און הגינות, און דער איסור גייט אויך ווען עס איז נישטאָ קיין גלײַכצײַטיקער שאָדן – ווײַל שקר שעדיקט דעם מוסרדיקן און געזעלשאַפֿטלעכן סדר.

דער רבי מליובאוויטש
דער רבי דערקלערט אַז דער פסוק שטאַרקט דעם מוסרדיקן און רוחניותדיקן קשר צווישן מענטש און בורא – צו ליגן קעגן אַ חבר הייסט צו ברעכן די יסודות פֿון אמת און יושר וואָס קומען פֿון גאָט. שמירה אויף אמת און זיך אָפּהאַלטן פֿון שקר איז אַן אויסדרוק פֿון אַן אינערלעכן קשר מיט דער אלוקישער מוסר.

סיכום עיקרי הפירושים
חז״ל: דער איסור פֿון שקר און עדות שקר היט צדק און דעם גוטן נאָמען פֿון מענטשן.
רש״י: נעמט אַרײַן עדות שקר, רכילות און שקר אפילו אָן גלײַכצײַטיקן שאָדן; שמירה אויף יושר און הגינות.
דער רבי: שמירה אויף אמת איז אַן אויסדרוק פֿון מוסר און רוחניות, און אַ קשר מיטן בורא.

פסוק:
„לֹא תַחְמֹד בֵּית רֵעֶךָ לֹא תַחְמֹד אֵשֶׁת רֵעֶךָ וְעַבְדּוֹ וַאֲמָתוֹ וְשׁוֹרוֹ וַחֲמֹרוֹ וְכֹל אֲשֶׁר לְרֵעֶךָ“ – שמות כ:כ

חז״ל
חז״ל דערקלערן אַז דער פסוק פאַרבעט חמדנות און אַן אומפּאַסיקע תשוקה צו אַנדערעס רכוש אָדער מענטשן. חמדנות איז אַ וואָרצל פֿון פילע חטאים, ווײַל זי קען פֿירן צו רציחה, גניבה, ניאוף און שקר. דער ציל איז צו היטן שלום אין דער געזעלשאַפֿט און צו שטאַרקן יושר און צדק.

רש״י
רש״י דערקלערט אַז דער פסוק נעמט אַרײַן אַלע מינים חמדנות – נישט נאָר גשמיותדיקע נכסים, נאָר אויך פּערזענלעכע באַציונגען (ווי די ווייב פֿון אַ חבר) און דינען. חמדנות שעדיקט דעם כּבֿוד און די רעכט פֿון דעם מענטש, און דערפֿאַר דאַרף מען זי אָפּהאַלטן שוין פֿון איר אָנהייב, אפילו אין געדאַנקען.

דער רבי מליובאוויטש
דער רבי דערקלערט אַז דער פסוק אונטערשטרייכט דעם ציווי אויף אינערלעכער שליטה איבער די תאוות. דער מענטש זאָל זיך נישט צופֿרידענען נאָר מיט נישט טאָן שלעכטע מעשים, נאָר אויך קאָנטראָלירן זײַנע געדאַנקען און רצונות. חמדנות שעדיקט נישט נאָר די באַציונגען מיט אַנדערע, נאָר אויך דעם רוחניותדיקן קשר מיטן בורא – ווײַל זי דרייט אָפּ דאָס האַרץ פֿון ליבשאַפֿט, שמחה און צדק.

סיכום עיקרי הפירושים
חז״ל: פאַרבעט חמדנות; זי איז אַ מקור פֿון פילע חטאים; שמירה אויף שלום און צדק.
רש״י: נעמט אַרײַן רכוש, נשים און דינען; פגיעה אין כּבֿוד און רעכט פֿון מענטשן.
דער רבי: דער דגש איז אויף אינערלעכער שליטה אין רצונות; חמדנות שעדיקט דעם קשר מיטן בורא און די באַציונגען מיט אַנדערע.